Γεωργικές Εργασίες

Λίγα λόγια για το αλώνισμα.

 


    Σχεδόν κάθε σπίτι, έξω από την πόρτα της αχερώνας του, είχε το αλώνι του. Τα προϊόντα του αλωνίσματος ήταν το άχερο (ζωοτροφή) και ο καρπός (ανθρωποτροφή). Το σιτάρι το αλώνιζαν όπως το μετέφεραν από το χωράφι. Την σίκαλη όμως πρώτα τη στουμπούσαν και την ξεδιάλεγαν παίρνοντας έτσι το σάλωμα, το τόσο απαραίτητο για την κατασκευή σκεπών και για δεματικά. Στη συνέχεια, ότι απέμεινε το αλώνιζαν (το τσάκιζαν όπως έλεγαν) για άχερο.

 

Εργαλεία Αλωνίσματος

Ποια εργαλεία χρησιμοποιούσαν κατά το αλώνισμα.

α. Καμουτσίκι. Το ήθελαν για να σαλαγούν τα ζώα όταν αλώνιζαν.

β. Δικούλι. Είναι το ξύλινο δικριάνι. Αλλού λέγεται και τρικούλι. Ήταν απλό και αδάπανο εργαλείο και δεν έλειπε από κανένα σπίτι. Χρησιμοποιούταν μαζί με το δικριάνι, στο αλώνισμα για το γύρισμα του αλωνιού, στο ξαχύρισμα του αλωνισθέντος προϊόντος και στην συγκομιδή του σανού.

γ. Αγκούτσα. Στα μεγάλα αλώνια, δεν αλώνιζε ένα ζώο παρά δυο και τρία μαζί. Σ΄ αυτήν την περίπτωση τα ζώα "συγκαιριάζονταν" το ένα με το άλλο, με τις θηλιές που έφεραν στο λαιμό τους και το τελευταίο συνδεόταν με το σχοινί του στροερού. Η αγκούτσα, που έφερε στην άκρη του το σχοινί του στροερού , περνούσε στη θηλιά του ζώου. Η αλλαγή γινόταν με αποσύνδεση της αγκούτσας, στροφή των ζώων και επανασύνδεση. 

                              

Τα προβλήματα της αποθήκευσης ήταν πολλά και σημαντικά την παλιά εποχή.

 

    
    Τα κύρια προβλήματα της αποθήκευσης ήταν πρώτον η ανεπάρκεια των αποθηκευτικών μέσων και χώρων και δεύτερον η συντήρηση των αποθηκευομένων αγαθών. Από πλευράς υλικού κατασκευής τα μέσα αποθήκευσης ήταν υφαντουργικά και ξύλινα. Τα υφαντουργικά ήταν τα διάφορα σακιά τα οποία όμως, κυρίως προορίζονταν για μεταφορές. Τα κύρια μέσα αποθήκευσης ήταν ξύλινα.

 

Μέσα Αποθήκευσης

Μερικά από τα μέσα αποθήκευσης ήταν:

 

α. Τάλαρος με ξύλινα στεφάνια. Κατασκευάζονταν από εξειδικευμένους μαστόρους, με ειδικά κατεργασμένες ξύλινες σανίδες, τις δόγες και τους πάτους, και με ξύλινα στεφάνια.

β. Κασόνι ή αμπάρι. Στο μεγάλο ξύλινο κασόνι έβαζαν μέσα κάθε είδους δημητριακού, αλεύρι και πολλά άλλα πράγματα. Ένα κασόνι υπήρχε οπωσδήποτε στο μαγεριό του σπιτιού και όλα τα άλλα στο υπόγειο και στις διάφορες αποθήκες.

γ. Κρεβάτι-πατάρι. Κατασκευάζονταν στο υπόγειο του σπιτιού και εναπόθεταν πάνω τους κολοκύθια, πατάτες, μήλα κ.α.

δ. Τσουβάλι. Σε τσουβάλια έβαζαν τα ψυχανθή τους ( φασόλια κ.λ.π), τα καρύδια κ.α.

ε. Χώστρες. Ήταν διάφορες λακκούβες μέσα στο κήπο, κατάλληλα σκεπασμένες, όπου αποθηκεύονταν και συντηρούνταν καμπρολάχανα, κάστανα κ.α.

στ. Μπουρσί. Στα παλιά χρόνια και σε καιρούς χαλεπούς, στον απέναντι τοίχο του υπογείου και εφαπτόμενον επί φυσικού εδάφους, υπήρχε μια κρύπτη της οποίας η είσοδος χτιζόταν. Εκεί αποθηκεύονταν τρόφιμα, μακροχρονίως συντηρούμενα, για κάθε έκτακτη ανάγκη. 

                       
                                  
                                             

Η μεταφορά αποτελούσε ένα από τα δύσκολα κομμάτια της παραγωγικής διαδικασίας.

  Για την μεταφορά των καρπών, χρησιμοποιούσαν υφαντουργικά ή ξύλινα μέσα (εργαλεία) και φυσικά το γνωστό σαμάρι. 

 




                                              

Τι ήταν το λίχνισμα.


    Μετά το αλώνισμα, και αφού ξεχώριζαν (ξαχυρίζανε) με το δικούλι το αλωνισμένο προϊόν, έμενε ο καρπός μαζί με τον μπουχό, το λιώμα όπως λεγόταν σε πολλά μέρη. Ο αλίχνιστος αυτός σωρός, είτε επί τόπου είτε μεταφερόμενος σε κάποιο ανεμόδαρτο σύραχο, λιχνιζόταν. Με το ξυλόφτιαρο ή με ένα μικρό ρεμόνι πετούσαν ψηλά τον καρπό μαζί με τον μπουχό. Ο αέρας έπαιρνε τον μπουχό (εξού και η φράση "έγινε μπουχός") και κάτω έπεφτε ο καρπός χοντροκαθαρισμένος.

 

Εργαλεία Λιχνίσματος

Με ποια εργαλεία γινόταν το λίχνισμα.

α. Καρπολόι. Πολλές φορές αντικαθιστούταν από το δικούλι. Οι καλοί νοικοκύρηδες όμως το χρησιμοποιούσαν, γιατί είχε πυκνότερα δόντια και γενικά έκανε καλύτερα τη δουλειά του χοντροξεδιαλέγματος του καρπού από τα άχερα.

β. Ξυλόφτιαρο. Λεγόταν και καρπολόι.

γ. Ρεμόνι. Ήταν ένα μεγάλο κόσκινο (τετράγωνο ή στρόγγυλο), πατωμένο με τρυπητή λαμαρίνα ή πλέγμα και σ΄ ένα σημείο της περιφέρειάς του έφερε μια θηλιά. Χρησιμοποιούταν για λίχνισμα και ρεμόνιασμα (κοσκίνισμα) του καρπού επί τόπου, στο αλώνι. Δίπλα στον αλίχνιστο σωρό έστηναν όρθιο το δικούλι, στην μεσαία διχάλα του περνούσαν την θηλιά του ρεμονιού. Ένας κρατούσε, απέναντι από την θηλιά, το ρεμόνι και το κουνούσε πέρα δώθε και άλλος ένας γέμιζε το ρεμόνι με καρπό. Με το κούνημα ο καρπός με τον μπουχό έφευγε από τις τρύπες, όπου ο μεν καρπός έπεφτε στο αλώνι ο δε μπουχός έφευγε μαζί με τον αέρα και τα ξαχυρίδια έμεναν στο ρεμόνι.
                               

                                         
                                                    

Η σημασία του μετρήματος και του ζυγίσματος στα παλιά χρόνια.

 


    Το μέτρημα ή το ζύγισμα της αγροτικής παραγωγής δεν γινόταν για λόγους εμπορικούς όπως σήμερα. Γινόταν κατ΄ αρχήν για να προσδιοριστούν τα διάφορα δοσίματα όπως παπαδιάτικο, αγροφυλακιάτικο, δεκάτη και ένα σωρό άλλα, που είχαν σχέση με την παλιά ανταλλακτική οικονομία και δεύτερον, να μετρήσει ο παραγωγός, ότι και αν του έμεινε, για να φάει αυτός και η οικογένειά του.

 

Συστήματα Μέτρησης Όγκου

Ποια τα συστήματα μέτρησης με βάση τον όγκο.

 

Χρησιμοποιούσαν, σαν μέτρο, δοχεία συγκεκριμένης χωρητικότητας (η οποία δεν ήτανε σταθερή από τόπο σε τόπο). Για μεγαλύτερη ποικιλία χρησιμοποιούσαν τα μέτρα αυτά σουρωτά ή κοφτά.

α. Σύστημα "7,5-15-30 οκάδων".

i.
τετάρτι. Xωρούσε εφτάμισυ οκάδες σιτάρι.

ii. κουβέλι ή καρδάρι ή κρηνί. Xωρούσε δεκαπέντε οκάδες σιτάρι.

iii. κάδος. Χωρούσε τριάντα οκάδες.



β. "Δεκαδικό" σύστημα.

i.
δεκάρι ή βεδούρι. Ήταν κάδος δέκα οκάδων.

ii. κοιλό. Ήταν κάδος είκοσι έως εικοσιτεσσάρων οκάδων.

                                      

 

Συστήματα Μέτρησης Μάζας


Ποια τα συστήματα μέτρησης με βάση τη μάζα.


α. Στατέρι ή καντάρι (στατήρ ή ρωμαϊκός ζυγός). Το καντάρι, εξεταζόμενο σαν μοχλός, το υπομόχλιό του βρίσκεται στο μέσον του μοχλού και μάλιστα στο σημείο στήριξης του κανταριού. Έτσι, από την μια υπάρχει ο σταθερός μοχλοβραχίων του βάρους κι από την άλλη ο μοχλοβραχίων του κινούμενου αντιβάρου με τις υποδιαιρέσεις. Η θέση του αντιβάρου, όταν ισορροπήσει ο ζυγός, προσδιορίζει το βάρος (για την ακρίβεια την μάζα) του υπό ζύγιση αντικειμένου. Οι γάντζοι-θέσεις στήριξης του κανταριού είναι δύο. Χρησιμοποιώντας τον πλησιέστερο στο βάρος γάντζο, ζυγίζονται τα βαριά αντικείμενα (είναι οι λεγόμενες "βαριές" του κανταριού) και χρησιμοποιώντας τον άλλον ζυγίζονται τα ελαφρά (είναι οι "αλαφρές"του κανταριού).

β. Παλάγκο. Ήταν το ξύλο με το οποίο στήριζαν στους ώμους το καντάρι με το υπό ζύγιση βάρος.

γ. Παλάντζα. (Από το βενετσ. palanza). Η αρχή λειτουργίας της είναι ίδια με αυτήν του κανταριού και ζύγιζε μικρότερα βάρη. Έχει σταθερό αντίβαρο και κινητό μοχλοβραχίονα αντιβάρου. Στο μεσοδιάστημα μεταξύ οκάς και κιλού, η παλάντζα έδειχνε και τις δυο ενδείξεις.

δ. Κανταράκι. Είναι ζυγός με ελατήριο και ειδικά ζυγός έλξης ελατηρίου. Είναι το δυναμόμετρο της φυσικής. Χρησιμοποιούταν για μικρά και πρόχειρα ζυγίσματα.

ε. Πλάστιγγα. Λειτουργεί με σταθμά, δεκαπλασιάζοντας ή εκατονταπλασιάζοντας την ονομαστική τους τιμή, ή με κινητό βαρίδι.

στ. Ζυγαριά (φαρμακευτικού τύπου). Είναι αυτή που έχει ίσους μοχλοβραχίονες. Η ένδειξη των σταθμών αντιστοιχεί με το βάρος του αντικειμένου.

ζ. Σταθμά. (κοινώς βαρίδια ή δράμια ή ζύγια). Είναι τα πρότυπα βάρη για την μέτρηση της μάζας των αντικειμένων. Υπάρχουν δύο κατηγορίες:

i. σταθμά μετρικού συστήματος. Είναι το κιλό, το μισόκιλο κ.λ.π.

ii. σταθμά με βάση την οκά. Είναι η οκά, μισή οκά, δράμια κ.λ.π.